TT - Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) sáng 20-4, hai vị chủ nhiệm các cơ quan của Quốc hội là bà Lê Thị Thu Ba (Ủy ban Tư pháp) và ông Phùng Quốc Hiển (Ủy ban Tài chính và ngân sách) đều than phiền rằng không an tâm với các loại thực phẩm trên thị trường.

Nước uống đóng bình M-Kitech loại 21 lít (ngày sản xuất 24-3-2009) của Công ty sản xuất thương mại dịch vụ Minh Kiếm (615 Phạm Văn Chí, P.7, Q.6) không đạt tiêu chuẩn vi sinh. Nhưng lô hàng này vẫn được chở đi giao cho khách hàng sử dụng (ảnh chụp trên đường Trần Huy Liệu, Q.Phú Nhuận chiều 18-4) -Ảnh: N.C.T.

Kể từ đầu năm 2009, chỉ sau hơn ba tháng thực hiện giám sát, các vị đại biểu Quốc hội đã đưa ra một bức tranh nhiều khoảng tối về VSATTP, được thể hiện bằng những số liệu khá cụ thể. Đơn cử, nếu như hiện nay nước ta sản xuất 11,5 triệu tấn rau các loại thì diện tích rau an toàn mới chỉ đạt 8,5% tổng diện tích rau cả nước, diện tích trồng cây ăn quả an toàn đạt khoảng 20%. Ở TP.HCM cũng chỉ kiểm soát được 20-30% nhu cầu rau xanh của TP. Kết quả kiểm tra ngẫu nhiên trên rau quả tại Hà Nội, Tiền Giang, Vĩnh Phúc, TP.HCM vào cuối năm 2008 của dự án xây dựng và kiểm soát chất lượng nông sản thực phẩm cho thấy trong 76 mẫu rau thì 40 mẫu nhiễm E.coli vượt quá giới hạn cho phép (chiếm 52,6%)...

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu nói từ kinh nghiệm trước đây khi còn công tác ở Hà Nội, ông biết có khi “sáng sớm, chỉ với hai phích nước là người dân làm thịt xong một con heo” để đưa ra thị trường.

Từ thực trạng này, thật dễ hiểu khi Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu cho rằng hiện tỉ lệ mắc bệnh giun sán trong cộng đồng rất cao, có hơn 60 triệu người đang mang giun sán trong người.

Sản xuất nước uống cạnh nghĩa trang

Đối với rượu, bia, nước giải khát, nước uống đóng chai, chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - công nghệ và môi trường của Quốc hội Đặng Vũ Minh cho biết nhiều cơ sở sản xuất rượu, bia, nước giải khát, nước uống đóng chai nhỏ, thủ công chưa thực hiện đầy đủ các quy định về VSATTP. Sản xuất rượu thủ công vẫn chiếm tỉ lệ khá lớn (250-300 triệu lít/năm) và có tới 95,7% người sử dụng loại rượu này.

Việc kiểm soát hàm lượng methanol, aldehyde trong rượu ở các cơ sở chế biến chưa tốt nên tình trạng tử vong do ngộ độc rượu gây ra còn lớn (từ 29-9 đến 29-10-2008, trên địa bàn TP.HCM ghi nhận 11 ca tử vong trong tổng số 30 ca ngộ độc rượu). Rượu giả, nước giải khát các loại kém chất lượng bị thu giữ tuy có giảm nhưng vẫn ở mức cao (46.962 chai trong năm 2008). Đoàn giám sát còn phát hiện có cơ sở sản xuất bia, nước uống đóng chai nằm sát nghĩa trang.

Ông Đặng Vũ Minh nói: “Hiện có tới 400 bệnh truyền qua thực phẩm, chủ yếu là tả, lỵ trực khuẩn, lỵ amip, tiêu chảy, thương hàn, cúm gia cầm... nhưng Bộ Y tế vẫn chưa có con số thống kê, đánh giá về vấn đề này”. Theo ông Minh, trên thị trường có hàng chục ngàn loại thực phẩm nhưng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật để quản lý chất lượng VSATTP còn thiếu và lạc hậu. Tính đến tháng 2-2009 mới có 406 TCVN liên quan đến VSATTP được ban hành cho sản phẩm thực phẩm. Ông Nguyễn Đăng Vang (phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - công nghệ & môi trường) nhận xét: nếu dùng thực phẩm nhập khẩu thì khoảng 1.000 bữa ăn có một bữa không an toàn, còn dùng thực phẩm nội địa sẽ có tới 100 bữa không an toàn. “Miếng ăn hằng ngày của người dân đang bị lơ là” - ông Vang nói.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú cho rằng tình hình VSATTP diễn biến như vừa qua có nguyên nhân quan trọng là các biện pháp xử lý chỉ nặng về kinh tế với mức phạt nhẹ, các biện pháp khác chưa được quan tâm đúng mức. Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đồng tình: “Lâu nay chủ yếu là xử lý hành chính, không thấy xử lý hình sự, như vậy là xử lý chưa nghiêm”.

Đầu tư ít, nhân lực thiếu...

Từ kết quả giám sát, đã có nhiều giải pháp và kiến nghị được đưa ra, trong đó có việc ban hành Luật an toàn thực phẩm. Thế nhưng chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Trương Thị Mai vẫn cho rằng “chưa nhìn thấy giải pháp có tính đột phá”. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và an ninh Lê Quang Bình thẳng thắn đề cập: tình hình VSATTP đáng lo ngại, nhưng vẫn chưa làm rõ trách nhiệm chính trong vấn đề này là cơ quan nào, có phải là Bộ Y tế không?

Giải trình trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu nói: “Sau 20 năm đổi mới, người VN sử dụng thịt tăng lên 5 lần, trứng, sữa tăng lên 25 lần. Trước đây mỗi tháng nuôi con heo chỉ tăng 3-4kg, nay tăng 15-17kg. Trong khi đó kinh phí cho công tác VSATTP bình quân mới đạt khoảng 1.000 đồng/người/năm, còn nhân lực thì 9+3 (Bộ Y tế có 9 người, Bộ NN&PTNT có 3 người làm thanh tra chuyên ngành VSATTP) và trung bình mỗi tỉnh chỉ có 0,5 người cho hoạt động này. Như vậy, để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, khác gì dẫn một tiểu đội đi đánh ba sư đoàn của địch”.

Theo ông Triệu, đầu tư ít, nhân lực thiếu, thì “nhất định là... ăn bẩn chứ còn gì nữa”. Giải pháp căn cơ, theo ông Triệu, bên cạnh việc tăng cường đầu tư cho an toàn thực phẩm ngang bằng với các nước trong khu vực, phấn đấu đến năm 2010 đạt trung bình 10.000 đồng/người/năm, cần thực hiện “luật pháp cho rõ ràng, tuyên truyền cho mạnh và xử lý cho nghiêm”.

V.V.THÀNH